Rząd chce przywrócić pamięć o ofiarach zbrodni wołyńskiej i innych ofiarach wojny
Rocznica 11 lipca i przypomnienie o zbrodni wołyńskiej
11 lipca przypada rocznica tzw. krwawej niedzieli, uznawanej za apogeum zbrodni wołyńskiej. W przekazie władz państwowych wydarzenie to zostało opisane jako ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach, obywatelach polskich oraz innych narodowościach zamieszkujących ziemie wschodnie II Rzeczypospolitej. Ten dzień jest przypomnieniem o skali zbrodni, ale także o obowiązku państwa wobec ofiar i ich rodzin. Wskazano, że pamięć o zamordowanych nie może ograniczać się do ogólnego wspomnienia, lecz musi oznaczać nazwane po imieniu ofiary, miejsca ich śmierci i godny pochówek.
W komunikacie podkreślono, że prawda ma być podstawą mierzenia się z bolesną przeszłością. W tym ujęciu prawda oznacza wskazanie sprawców, jednoznaczne potępienie zbrodni oraz zachowanie pamięci o każdej osobie, która zginęła. Zwrócono uwagę, że zamordowani nie mogą pozostać bezimienni. Ich pamięć została przedstawiona jako wspólny obowiązek wobec bliskich, narodu i państwa polskiego.
Decyzja premiera o wznowieniu poszukiwań i ekshumacji
Premier polskiego rządu poinformował, że podjął skuteczne starania o wznowienie po latach poszukiwań i ekshumacji ofiar zbrodni wołyńskiej. Zakres działań obejmuje także inne polskie ofiary wojen XX wieku na Ukrainie, których ciała nie zostały wcześniej godnie pochowane w grobach. Zaznaczono, że rodziny tych osób czekały na taki krok ponad 80 lat. Decyzja ma przywrócić możliwość identyfikacji i pochówku osób, których los przez dziesięciolecia pozostawał nieznany lub niezamknięty.
Władze zapowiedziały także upamiętnienie odnalezionych i zidentyfikowanych ofiar w Warszawie. Ma tam powstać Mur Pamięci z wiecznym ogniem oraz nazwiskami każdej odnalezionej i zidentyfikowanej ofiary. Ten element ma służyć trwałemu zachowaniu pamięci o konkretnych osobach, a nie jedynie o samym wydarzeniu historycznym. W komunikacie podkreślono, że Rzeczpospolita nie zapomni o żadnej z nich.
- 11 lipca to rocznica krwawej niedzieli i apogeum zbrodni wołyńskiej.
- Rodziny ofiar czekały na wznowienie poszukiwań i ekshumacji ponad 80 lat.
- W Warszawie ma stanąć Mur Pamięci z wiecznym ogniem i nazwiskami ofiar.
- Dotyczy to także innych ofiar wojen XX wieku na Ukrainie.
Pamięć, prawda i odpowiedź na nacjonalizm
W przekazie rządu znalazło się jednoznaczne stwierdzenie, że pamięć nie może być narzędziem nienawiści. Podkreślono, że odpowiedzią na nacjonalizm nie może być kolejny nacjonalizm. Zamiast tego pamięć i prawda mają wspierać budowę przyszłości wolnej od nienawiści i pogardy. Taki kierunek został wskazany jako warunek trwałego porządkowania relacji historycznych i społecznych.
Odwołano się też do doświadczenia powojennej Europy, która mogła budować pokój i wzajemny szacunek dzięki prawdzie i nazywaniu rzeczy po imieniu. W tym kontekście zaznaczono, że każdy, kto chce dołączyć do tej wspólnoty, musi być gotowy na prawdę o przeszłości. Przekaz łączy pamięć historyczną z bezpieczeństwem przyszłych pokoleń. Zwrócono uwagę, że odpowiedzialność za przyszłość dzieci i wnuków jest wspólna dla Polski, Ukrainy i Europy.
„Pamięć nie może być sługą nienawiści. Odpowiedzią na nacjonalizm nie może być więcej nacjonalizmu.”
Premier polskiego rządu
Wspólna odpowiedzialność Polski, Ukrainy i Europy
W końcowej części komunikatu zaakcentowano potrzebę solidarności wobec wspólnych zagrożeń. Wskazano, że taka solidarność musi opierać się na fundamencie prawdy, pamięci i nadziei. To właśnie te trzy elementy zostały przedstawione jako podstawa współpracy między państwami i społeczeństwami. W tym ujęciu rozliczenie historii nie stoi w sprzeczności z myśleniem o bezpieczeństwie, lecz je wzmacnia.
Przekaz podkreśla również, że pamięć o ofiarach ma wymiar państwowy i międzypokoleniowy. Nie dotyczy wyłącznie przeszłości, ale także sposobu, w jaki współczesne państwo buduje relacje z sąsiadami i odpowiada na historyczne krzywdy. Wskazanie nazwisk, poszukiwanie miejsc pochówku i godne upamiętnienie mają służyć domknięciu spraw, które pozostawały otwarte przez dziesięciolecia. W ten sposób przypomniano, że prawda historyczna ma znaczenie nie tylko dla rodzin ofiar, ale dla całej wspólnoty obywatelskiej.